Timurlenk Satrancı

Merhaba arkadaşlar sizlere bu yazımda Timurlenk Satrancı diğer adıyla Timur Satrancı’ndan bahsedeceğim. Bu satrancı ilk kez Kurtlar Vadisi Pusu dizisinin 207. bölümünde gördüm ve uzun soluklu bir araştırma işine girdim. Bu edindiğim bilgileri ise her zaman ki gibi sizlerle paylaşmak istedim.

Timurlenk Satrancı’nı normal satranç’tan ayıran en büyük özellik normal satranç 8×8 tahta yerine 10×11 tahta kullanılmasıdır. Tabi bu kadar değil normal satrançta kale,at,fil gibi oynamasını bilmesek bile duyduğumuz kulak dolgunluğumuz olan taşlardır, fakat timurlenk satrancında işler bu kadar kolay değil deve,debbabe,zürafa,aslan,boğa,öncü,gözcü gibi yeni taşlar eklenmiş ve oyuna dahil olan taş sayısı artmıştır.

Timurlenk Satrancı Tahta Düzeni

Timurlenk Satrancı Tahta Düzeni

Peki gelelim bu satranç nasıl ortaya çıkmış?

Büyük imparatorlardan Timur satranç oynamayı çok severmiş. Ne zaman sinirlense, ne zaman düşünmesi gerekirse veya ne zaman karar alması gerekirse hemen iyi satranç oynamayı bilenlerden birini alıp satranç oynuyormuş. Timur zamanında bilirkişi, bilgin kişi olmak için satranç oynamayı bilmek mecburi bir şeymiş ki zaten Timur zamanında astronomi ve matematik baya ilerlemiş. Timur’un satrançcıları arasında Muhammed b. el-Akîl el-Haymî, Zeyneddin el-Yezdî ve başka kimseler vardı. Ama satrançcılarının pîri aynı zamanda fakih ve muhaddis olan Alâeddin et-Tebrizî idi. Bir gün Alâeddin et-Tebrizî ile satranç oynarken şahruh dediği sırada odaya haberci girmiş ve Timur’a 2 iyi haber getirmiş. İlk haberde bir erkek evlat sahibi olduğunu, ikinci haberde ise Ceyhun nehrinin Hıta tarafındaki kıyısına inşaa ettirmekte olduğu şehrin tamamlandığıydı. Bunun üzerine Timur oğluna Şahruh, şehre ise Şahruhiyye adını vermiştir.

Gelelim bu satrancın nasıl oynandığına:

shs10

Timurlenk satrancındaki diziliş yukarıdaki resimde görüldüğü şekildedir. Daha net dizilim için tablo şeklindeki isimlerin yazılı olduğu haline de bakabilirsiniz. Hamlelere gelirsek deve 3 hamle ileri-geri veya yana doğru gittikten sonra bir hamle sağa veya sola yapabilir. Mancınık normal piyona biraz benziyor. Sağa, sola, ileri ve geri iki hamle yapabilir. Bakan sadece dört tarafına tek hamle yapar. Öncüler ise normal satrançtaki filler gibi çapraz gidiyor fakat tek farkı ilk bir kare atladıktan sonra çapraz hamle yapabiliyor.